Mâm ngũ quả 3 miền: Chọn sao cho được tiếng dâu đảm?

bởi: Thanh Ngọc
 16 bình luận  0 love

Trong ngày tết, mâm ngũ quả là vật dâng cúng tổ tiên không thể thiếu trên bàn thờ gia tiên. Văn hóa Bắc – Trung – Nam có những quy định khác nhau về loại trái cây trưng bàn thờ. Chọn thế nào để được tiếng dâu đảm?

Mâm ngũ quả trên bàn thờ ngày Tết là đặc trưng đặc sắc của văn hóa bản địa Việt Nam. Vì sao là 5 mà không phải con số khác?

Vì sao có mâm ngũ quả ngày Tết?

Theo quan niệm xưa, tất cả mọi vật được tạo nên từ 5 yếu tố ban đầu Thủy-Hỏa-Mộc-Kim-Thổ, gọi là ngũ hành. Tư tưởng thuyết duy vật này xâm nhập sâu vào đời sống văn hóa của các nước Đông Á, trong đó có Việt Nam.

Ngoài ra, “ngũ” còn thể hiện ước muốn của người Việt đạt được ngũ phúc lâm môn: Phúc, Quý, Thọ, Khang, Ninh. Mâm ngũ quả thể hiện khát vọng tròn đầy, sinh sôi nảy nở, phát triển bền vững…

Theo quan niệm của nhân gian thì “Ngũ quả” chỉ sự tập trung đầy đủ các loại trái cây trong đất trời. Ông cha ta chọn 5 loại trái cây để cúng đêm giao thừa là ngụ ý rằng: Những sản vật này đựơc kết tinh từ công sức, mồ hôi, nước mắt của con người lao động, kính dâng lên đất trời, thần thánh trong giờ phút linh thiêng của vũ trụ vạn vật sinh tồn.

Mỗi vùng miền có những quy định chung về mâm ngũ quả. Mỗi nhà có mâm ngũ quả riêng dựa vào thói quen và loại quả ưa thích của mình.

Đặc điểm mâm ngũ quả Tết 3 miền

Đã gọi là ngũ quả thì phải có đủ năm loại quả. Nhưng tùy theo quan niệm của từng vùng, từng địa phương và do mùa xuân hoa trái khác nhau, nên mâm ngũ quả cũng khác nhau như: chuối, bưởi, phật thủ, dưa hấu, cam, quýt, dừa, na, hồng xiêm, táo…

Mâm ngũ quả Tết ở miền Bắc

Mâm ngũ quả miền Bắc thường có 5 loại chính như chuối, bưởi (hoặc cam), đào, hồng, quýt… Một loại quả bạn thường thấy được trưng trong ngày Tết: Quả Phật thủ.

Người Bắc thường trưng bày chuối ở dưới cùng, đỡ lấy toàn bộ các quả khác. Chính giữa có thể là quả bưởi hoặc quả phật thủ. Xung quanh loại quả này sẽ sắp đặt xen kẽ quýt, đào, hồng, hoặc táo…

Mâm ngũ quả 3 miền: Miền Bắc

Mâm ngũ quả Tết ở miền Trung

Người miền Trung thường kiêng cúng cam, quýt và các loại trái cây có vị đắng, chua, cay. Mâm ngũ quả của người miền Trung chuộng trên mâm có nhiều màu sắc, tươi ngon, có sẵn theo mùa.

Mâm ngũ quả thường được xếp hình tháp hoặc hình long phụng với cặp dưa đặt hai bên.

Mâm ngũ quả 3 miền: Miền Trung

Mâm ngũ quả Tết ở miền Nam

Người miền Nam tính tình thuần hậu, giản dị. Họ quan niệm chọn trái cây có tên khi phát âm ra mang nhiều ý nghĩa may mắn.

5 loại quả người miền Nam hay chọn chưng trên bàn thờ gia tiên là: Mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài và sung. Triết lý dung dị của họ là “Cầu sung vừa đủ xài”, hoặc “Cầu thơm vừa đủ xài”. Chính cái ước mơ “vừa đủ xài”, thể hiện tính dung dị, không tham lam của người miệt này.

Bên cạnh mâm ngũ quả đặc trưng, người miền Nam thường trưng thêm cặp dưa hấu to hai bên bàn thờ. Họ thường dán bùa đỏ may mắn trên thân dưa, vừa làm đẹp vừa có ý cầu mong điều may mắn, thịnh vượng.

Để trưng bày mâm ngũ quả, họ thường đặt những trái cây có dáng to và nặng như đu đủ, dừa, xoài lên mâm tạo thế cân bằng. Sau đó, các quả còn lại chèn xung quanh, tạo thành hình tháp, với mong muốn vun đầy trọn vẹn. Mâm ngũ quả 3 miền: Miền Nam

Người miền Nam kỵ trưng một số quả khi phát âm lên có ý xui xẻo, không tốt như:

  • Chuối: Chúi nhủi, làm ăn khó ngóc đầu lên
  • Lê, táo (bom): Lê lết, bể nát không hên
  • Cam, quýt: Quýt làm cam chịu

Tìm hiểu ý nghĩa các loại quả trong mâm ngũ quả tết 3 miền

  • Chuối: Tượng trưng cho sự quây quần, đầm ấm, con đàn cháu đống. Thế hệ ông bà, bố mẹ bao bọc và chở che con cháu.
  • Phật thủ: Bàn tay Phật che chở cho cả gia đình.
  • Bưởi: Ước vọng an khang, thịnh vượng.
  • Cam, quýt: Theo tiếng Hoa, quýt có tên Cát Tường, ý mong muốn tài lộc giàu có.
  • Lựu: Tượng trưng cho con đàn cháu đống, gia tộc rỡ ràng.
  • Đào: Thể hiện sự thăng tiến, quý phái
  • Táo: Phú quý, giàu sang.
  • Thanh long: Rồng mây hội tụ, với lời chúc phát tài phát lộc
  • Dưa hấu: Căng tròn, ước mong sự ngọt ngào, may mắn. Quả này cũng phát tích từ chuyện cổ tích Mai An Tiêm, với mong ước việc làm ăn hanh thông, tấn tới.
  • Sung: Gắn với biểu tượng sung mãn, sức khỏe và tiền bạc.
  • Đu đủ: Thịnh vượng, đủ đầy.
  • Xoài (phát âm giống như “xài”): Cầu mong cho việc tiêu xài không thiếu thốn.

Ngày nay, người ta không còn cứng nhắc trong việc chọn trái cây trưng bàn thờ. Nhưng những nét văn hóa đặc sắc trong mâm ngũ quả ngày Tết ở 3 miền cũng tạo nên nét khác biệt thú vị cho ngày Tết Việt Nam.

From MarryLiving with


Bình luận

0 bình luận
Video mới nhất
Chọn môi trường học tâp, vui chơi cho con phát triển toàn diện.